Sfidat në zbatimin e DPP-së: çfarë vjen më pas?

Pasaporta digjitale e produktit duket si zgjidhja që do të ndryshojë mënyrën si punojnë industritë, duke përmirësuar gjurmueshmërinë, transparencën dhe qëndrueshmërinë e produkteve. Kur dëgjon për zbatimin e DPP-së, mund të duket sikur teknologjia është një shkop magjik që i zgjidh vetë të gjitha problemet.

Mjafton të skanosh një kod dhe voilà – planeti është shpëtuar, ekonomia është qarkore dhe konsumatorët janë të kënaqur. Por për ata që duhet t’i ndërtojnë realisht këto sisteme, realiteti është shumë më i ndërlikuar — si të montosh një puzzle gjigant ndërsa pjesët lëvizin dhe figura vazhdon të ndryshojë.

Zbatimi i DPP-së është transformimi më i madh në menaxhimin e të dhënave të produkteve që nga krijimi i barkodeve. Dhe si çdo ndryshim i këtij përmasash, rezistenca dhe pengesat janë të mëdha. Ja muret kryesore ku po përplasen industritë sot dhe çfarë mund të vijë më pas:

„Kulla e Babelit“ e të dhënave

Sfida më e madhe teknike në zbatimin e DPP-së është mungesa e standardeve globale. Sot pjesëmarrësit e ndryshëm në zinxhirët e furnizimit përdorin sisteme softuerike të ndryshme që nuk „flasin“ lehtë me njëri-tjetrin.

Për shembull, një fabrikë tekstili në Shqipëri përdor një sistem, një kompani logjistike në Gjermani përdor një tjetër, dhe një shitës me pakicë në Itali përdor një të tretë.

Problemi është: si t’i bësh këto sisteme të komunikojnë me njëri-tjetrin? Pa një përqafim global të standardeve (si ato të GS1), DPP rrezikon të kthehet në një kaos skedarësh të papajtueshëm që nuk mund të integrohen siç duhet. Kjo është një pengesë serioze që po e ngadalëson zbatimin e DPP-së.

Zgjidhja:

Frika nga zbulimi i „sekreteve tregtare“

Pavarësisht përfitimeve të shumta të DPP-së, shumë kompani përballen me një lloj paranoje korporative. Teknologjia kërkon ndarjen e informacionit për përbërjen e produktit dhe furnitorët, gjë që për disa është njësoj si të zbulosh të dhëna konfidenciale. Për shembull, shumë kompani shqetësohen se konkurrentët mund të zbulojnë burimet e lëndëve të tyre të para ose përqindjet që përdorin në materiale.

Problemi është si të sigurosh transparencë për klientët pa zbuluar sekrete tregtare që mund të dëmtojnë konkurrueshmërinë e kompanisë. Kjo mund t’i dekurajojë kompanitë nga përqafimi i plotë i DPP-së.

Zgjidhja:

Kostoja e „biletës“ për bizneset e vogla dhe të mesme

Për korporatat e mëdha si Apple ose Nike, zbatimi i DPP-së mund të jetë thjesht një zë në buxhetin vjetor. Por për NVM-të, kostot e softuerit, të vendosjes së sensorëve IoT apo edhe vetëm të futjes së të dhënave mund të jenë të tepërta dhe të kthehen në barrë financiare.

Problemi është se DPP mund të jetë shumë e shtrenjtë për kompanitë e vogla që nuk kanë burimet e korporatave të mëdha. Pavarësisht përfitimeve të mundshme afatgjata, kostot e zbatimit të një sistemi të tillë mund të çojnë në përjashtimin e prodhuesve të vegjël inovativë.

Zgjidhja:

„Boshllëku“ në zinxhirin global të furnizimit

Bashkimi Evropian mund të vendosë rregulla për DPP-në, por si do të zbatohen këto rregulla nëse disa prodhues ndodhen në rajone ku digjitalizimi është ende në hapat e parë? Për shembull, nëse një furnitor fijesh në Azinë Juglindore nuk mund të japë të dhëna digjitale të certifikuara, si do të zbatohet DPP?

Problemi është se DPP kërkon që të gjithë pjesëmarrësit në zinxhirët e prodhimit të kenë infrastrukturën e nevojshme, dhe jo çdo furnitor ka burimet për këtë.

Pasojat e mundshme:

Labirinti ligjor: kush mban përgjegjësi?

Nëse të dhënat në pasaportën digjitale të produktit rezultojnë të pasakta dhe çojnë në riciklim të gabuar apo edhe në një aksident në një impiant mbetjesh, lind pyetja:

Kush mban përgjegjësi?

Teknologjitë mund të keqpërdoren ose të përmbajnë të dhëna të pasakta, gjë që mund të ketë pasoja serioze.

Problemi është se mungesa e një kuadri të qartë ligjor për përgjegjësinë mbi të dhënat digjitale mund ta paralizojë dëshirën për inovacion dhe për zbatimin e DPP-së.

Çfarë vjen më pas:

Udhërrëfyesi deri në 2030

Pavarësisht këtyre sfidave të rëndësishme, drejtimi është i qartë: DPP nuk është projekt që mund të ndalet. Në vitet e ardhshme do të shohim projekte pilot në sektorë strategjikë si bateritë, elektronika dhe tekstilet.

Kompanitë do të duhet të përshtaten duke përqafuar standarde të hapura dhe duke krijuar zgjidhje që funksionojnë për të gjithë pjesëmarrësit në zinxhirin global të furnizimit. Prisni rritjen e kompanive RegTech që do t’i ndihmojnë bizneset të menaxhojnë pasaportat e tyre digjitale.

Për më tepër, ndërfaqja për konsumatorin do të zhvillohet: kodet QR do të zëvendësohen nga risi si realiteti i shtuar (AR), që do t’u lejojë konsumatorëve të shohin në kohë reale „pikët e gjelbra“ të produkteve.

Përfundim

Sfidat e zbatimit të DPP-së janë reale, por jo të pakapërcyeshme. Teknologjia ka potencialin të ndryshojë mënyrën si punojnë industritë dhe si menaxhohen zinxhirët e furnizimit, duke krijuar njëkohësisht mundësi të reja për inovacion dhe zhvillim të qëndrueshëm. Thelbi është të kapërcehen pengesat dhe të ndërtohet një infrastrukturë besimi, ku të dhënat e produktit luajnë rol themelor për një të ardhme të qëndrueshme.