Pasaporta digjitale e produktit për detergjentët: çfarë përmban

Pasaporta digjitale e produktit për një xhel larës rrobash përmban me ligj nëntë grupe të dhënash. I liston Aneksi VI i Rregullores së re për detergjentët, Rregullores (BE) 2026/405. Shumicën e tyre ju i keni tashmë: emrin tregtar, adresën e prodhuesit, listën e përbërësve. E reja është vendi ku do të ruhen dhe detyrimi që të jenë të sakta për çdo model që nga dita kur vendoset në tregun e BE-së.

Detyrimi zbatohet nga 23 shtatori 2029. Kanë mbetur gati tre vjet, por formulimet, etiketat dhe kontratat me importuesit ndryshojnë ngadalë. Më poshtë shpjegojmë çfarë kërkon saktësisht rregullorja dhe me çfarë mund të filloni që tani.

Kush duhet ta krijojë pasaportën e një produkti larës ose pastrues?

Neni 21, paragrafi 1 i Rregullores (BE) 2026/405 është i qartë: para se të vendosë në treg një detergjent ose një surfaktant për përdoruesit fundorë, prodhuesi krijon për të një pasaportë digjitale të produktit. Tregu është ai i BE-së, ndaj detyrimi prek edhe prodhuesit nga Shqipëria dhe Kosova që eksportojnë atje. Rregullorja u nënshkrua më 11 shkurt 2026, u botua në Gazetën Zyrtare të BE-së më 2 mars 2026 dhe zbatohet nga 23 shtatori 2029 (neni 37). Ajo shfuqizon Rregulloren e vjetër (KE) nr. 648/2004.

Pasaporta krijohet për modelin (neni 21, paragrafi 2, shkronja (a)). Një xhel larës prej 1,5 litrash me një formulim të vetëm ka një pasaportë, ndërsa shishet nuk marrin secila pasaportën e vet. Përjashtim bëhet vetëm kur një akt tjetër i BE-së kërkon pasaportë në nivel partie ose artikulli. Atëherë edhe pasaporta sipas Rregullores për detergjentët mund të lëshohet në të njëjtin nivel (paragrafi 7).

Detyrimi përfshin produktet për shtëpinë dhe për përdorim profesional, si dhe surfaktantët që arrijnë te përdoruesi fundor. Surfaktantët që shiten vetëm mes kompanive si lëndë e parë nuk marrin pasaportë. Duke krijuar pasaportën, prodhuesi merr përsipër përgjegjësinë për përputhshmërinë e produktit (neni 21, paragrafi 9), prandaj nuk mund ta kalojë këtë detyrë te agjencia që i përgatit etiketat.

Çfarë duhet të përmbajë detyrimisht pasaporta e një detergjenti?

Aneksi VI, Pjesa A e Rregullores 2026/405 e liston në nëntë pika përmbajtjen minimale të pasaportës së një detergjenti. Pjesën më të madhe prodhuesi e ka tashmë në dosjen teknike. Këtu i kemi përmbledhur në pesë rreshta:

• emri tregtar, identifikuesi unik i produktit dhe një imazh me ngjyra i paketimit ose i etiketës, aq i qartë sa modeli të njihet;
• emri, adresa postare dhe elektronike dhe numri i telefonit të prodhuesit dhe, kur ka, të importuesit ose të përfaqësuesit të autorizuar, si dhe identifikuesi unik i operatorit të prodhuesit;
• referenca e ofruesit të shërbimeve të pasaportës digjitale të produktit që ruan kopjen rezervë të pasaportës, si dhe identifikimi i produktit që lejon gjurmueshmërinë;
• deklarimi se pasaporta lëshohet nën përgjegjësinë e vetme të prodhuesit, kodi i mallit sipas Nomenklaturës së Kombinuar dhe deklarata se përputhshmëria me rregulloren është provuar;
• lista e plotë e substancave të shtuara qëllimisht dhe e të gjithë mikroorganizmave të shtuar, me klasifikimin e tyre taksonomik (gjinia, lloji dhe shtami).

Lista e substancave është pika që do të kërkojë më shumë punë. Ajo duhet të jetë e plotë dhe përbërësit që shkruhen sot në etiketë nuk mjaftojnë. Edhe konservantët e bartur, pra ata që hyjnë në produkt përmes lëndëve të para, renditen në listë kur u nënshtrohen kërkesave për etiketim. Detergjentët industrialë dhe institucionalë përjashtohen nga kjo pikë kur i njëjti informacion jepet tashmë në një fletë të të dhënave të sigurisë sipas REACH. Tetë pikat e tjera vlejnë edhe për ta.

Etiketa mbetet, ndërsa etiketa digjitale është me zgjedhje

Pasaporta digjitale e produktit nuk e zëvendëson etiketën fizike të detergjentit. Neni 17 i Rregullores 2026/405 kërkon etiketë për çdo produkt që shitet në paketim ose me rimbushje, dhe te detergjentët për rroba, për pjatalarëse automatike dhe për sipërfaqe që u drejtohen konsumatorëve, etiketa duhet të tregojë edhe dozimin.

Përveç pasaportës, rregullorja sjell edhe etiketën digjitale (nenet 18 dhe 19). Ajo nuk është e detyrueshme. Nëse prodhuesi zgjedh ta ketë, informacioni i etiketës mund të përsëritet në internet, dhe disa të dhëna mund të jenë vetëm atje. Cilat janë këto të dhëna e përcakton Aneksi V, Pjesa C: përmbajtja e surfaktantëve anionikë, kationikë, amfoterë dhe jojonikë, e fosfateve, e fosfonateve dhe e sapunit. Gjithçka që lidhet me shëndetin, sigurinë dhe udhëzimet bazë të përdorimit mbetet e shtypur në etiketë.

Etiketa digjitale duhet të hapet përmes të njëjtit bartës të dhënash si pasaporta (neni 19, paragrafi 1, shkronja (d)). Në praktikë, mbi paketim ka një kod QR dhe pas tij gjenden pasaporta dhe, nëse ekziston, etiketa digjitale. Rregullorja kërkon që kodi të jetë i pashlyeshëm, i dukshëm para blerjes dhe i shoqëruar me tekstin „Ju lutemi skanoni për informacion më të plotë për produktin“ ose me një tekst të ngjashëm (neni 21, paragrafi 4).

Nëse paketimi mban tashmë një kod sipas një akti tjetër të BE-së, për shembull për paketimin, nuk vendoset kod i dytë. Neni 21, paragrafi 5 kërkon një bartës të vetëm të dhënash për të gjitha kërkesat.

Detergjentët me rimbushje dhe shitjet online kanë rregullat e tyre

Rregullorja për detergjentët i rregullon shprehimisht dy kanalet ku blerësi nuk e mban në dorë paketimin origjinal.

Te rimbushja, shitësi i jep blerësit etiketën fizike dhe bartësin e të dhënave për çdo paketim që mbush (neni 17, paragrafi 2). Vetë kodi duhet të vendoset edhe te stacioni i rimbushjes (neni 21, paragrafi 4, shkronja (d)). Për një dyqan që shet detergjentë me rimbushje kjo do të thotë një printer etiketash pranë dozatorit dhe të dhëna që përputhen gjithmonë me produktin në rezervuar.

Te shitja në distancë, oferta tregon informacionin e etiketës dhe një kopje digjitale të bartësit të të dhënave ose të identifikuesit unik të produktit (neni 20). Operatori ekonomik që e vendos produktin në treg duhet t'ua japë këtë kopje distributorëve dhe platformave online falas, brenda 5 ditëve pune nga kërkesa (neni 21, paragrafi 12). Nëse shisni në BE përmes dyqaneve online të të tjerëve, prisni që ky afat të hyjë në kontratat tuaja.

Detergjentët që hyjnë në BE kalojnë doganën me kodin nga regjistri i BE-së

Çdo pasaportë detergjenti regjistrohet në regjistrin e BE-së, të krijuar me Rregulloren (BE) 2024/1781 për projektimin ekologjik. Para vendosjes në treg, operatori ekonomik ngarkon atje identifikuesin unik të produktit dhe identifikuesin e vet, dhe merr si përgjigje një identifikues unik të regjistrimit (neni 24).

Për detergjentët që vijnë nga vende jashtë BE-së, ky identifikues është kusht për zhdoganimin. Doganat e lëshojnë mallin për qarkullim të lirë pasi verifikojnë që identifikuesi unik i regjistrimit dhe kodi i mallit përputhen me të dhënat në regjistër (neni 25, paragrafi 3). Kontrolli bëhet automatikisht përmes lidhjes së regjistrit me Sistemin e BE-së për Shkëmbimin e Certifikatave në Dritaren Unike Doganore (EU CSW-CERTEX), nga 23 shtatori 2029 ose nga data kur kjo lidhje të funksionojë, nëse ajo vjen më vonë.

Një prodhues nga Shqipëria ose Kosova që eksporton në BE detergjentë nën markën e një klienti nga BE-ja duhet të sigurohet që pasaporta dhe regjistrimi në regjistrin e BE-së të ekzistojnë para se malli të arrijë në doganën e BE-së. Kush i fut të dhënat dhe kush i mban të përditësuara, ju apo klienti juaj në BE, duhet të jetë e përcaktuar në kontratë.

Periudha kalimtare: malli i prodhuar sipas rregullave të vjetra nuk zhduket nga raftet

Rregullorja 2026/405 ka një periudhë kalimtare që shpesh nuk vihet re. Neni 36 e ndan në dy grupe mallin e prodhuar sipas Rregullores së vjetër (KE) nr. 648/2004.

Një detergjent i vendosur në treg para 23 shtatorit 2029 dhe në përputhje me Rregulloren e vjetër (KE) nr. 648/2004 mund të shitet pa afat. Një detergjent i vendosur në treg nga ajo datë e tutje, por para 23 shtatorit 2030, sërish sipas rregullave të vjetra, mund të shitet deri më 23 shtator 2030.

Me fjalë të tjera, malli pa pasaportë që vendoset në treg sipas rregullave të vjetra pasi ka nisur regjimi i ri mund të qëndrojë në raft vetëm deri më 23 shtator 2030. Ky vit jep kohë për të shitur stoqet dhe për të harxhuar etiketat e vjetra, por modelet që do t'i shisni edhe në vitin 2031 do të kenë nevojë për pasaportë gjithsesi.

Çfarë nuk është vendosur ende për pasaportën e detergjentëve?

Detajet teknike të pasaportës së detergjentëve mungojnë ende. Neni 21, paragrafi 10 i Rregullores 2026/405 i kërkon Komisionit të miratojë një akt zbatues për bartësin e të dhënave, formën dhe vendndodhjen e tij, standardet, të drejtat e aksesit dhe se kush mund të fusë e të përditësojë cilat të dhëna. Akti do të zbatohet më së hershmi 18 muaj pas hyrjes së tij në fuqi. Deri në fund të tetorit 2026 nuk gjetëm asnjë projekt të publikuar.

Përmbajtja e pasaportës, megjithatë, është tashmë në vetë rregulloren. Prandaj mund të filloni me tri gjëra:

1. Një inventar i modeleve që do t'i shisni pas shtatorit 2029, me formulimin dhe të gjitha tregjet ku do të shiten. Pasaporta duhet të jetë në gjuhën e çdo shteti ku ofrohet produkti (neni 21, paragrafi 2, shkronja (e)).
2. Një listë e plotë e substancave për çdo formulim, përfshirë konservantët e bartur. Për shumicën e prodhuesve kjo është detyra më e gjatë, sepse kërkon të dhëna nga furnitorët e lëndëve të para.
3. Një vendim për etiketën digjitale. Nëse doni që të dhënat për fosfatet dhe surfaktantët të jenë vetëm në etiketën digjitale, planifikojeni këtë bashkë me dizajnin e ri të paketimit.

Kemi përgatitur edhe një pasaportë shembull për një xhel larës, ku shihet si paraqiten përbërësit, dozimi, rreziqet dhe regjistrimi në regjistrin e BE-së: pasaporta shembull e një detergjenti.

Pasaporta e detergjentit është një angazhim 10-vjeçar

Pasaporta digjitale e produktit për një detergjent duhet të jetë e disponueshme për 10 vjet nga vendosja e produktit në treg, edhe nëse prodhuesi falimenton ose e ndërpret veprimtarinë në BE (neni 21, paragrafi 2, shkronja (g)). Prandaj rregullorja kërkon edhe një kopje rezervë te një ofrues shërbimesh të pasaportës digjitale të produktit (neni 21, paragrafi 12, shkronja (c)).

Për shkak të kësaj kërkese, ofruesi i pasaportës së detergjentit duhet zgjedhur me kujdes. Platforma DigitalProductPassport e publikon çdo pasaportë në 24 gjuhët zyrtare të BE-së, të dhënat ruhen në BE dhe mund të eksportohen plotësisht nëse vendosni të ndërroni sistem. Çfarë u ofrojmë prodhuesve të detergjentëve e kemi përshkruar te zgjidhja për detergjentët larës dhe pastrues. Hollësitë për vetë rregulloren janë në faqen për Rregulloren për detergjentët, dhe nëse doni t'i shqyrtojmë bashkë modelet tuaja, na shkruani.