Green Claims është në listën për tërheqje. Ndalimi mbetet.

Propozimi për direktivën për pretendimet e gjelbra (Green Claims) është në listën e propozimeve në pritje që Komisioni Evropian synon t’i tërheqë. Komisioni synon ta bëjë këtë brenda gjashtë muajve, që sipas llogarisë sonë do të thotë afërsisht deri në fillim të majit 2027. Direktiva që ndalon pretendimet e përgjithshme mjedisore ndaj konsumatorëve mbetet në fuqi, sepse është një akt tjetër, i miratuar tashmë, që zbatohet nga 27 shtatori 2026. Prodhuesit e tekstileve, mobiljeve, produkteve të ndërtimit dhe çelikut në Shqipëri dhe Kosovë preken kur pretendimet e tyre arrijnë te konsumatorët në BE.

Me tërheqjen e propozimit do të binte verifikimi para përdorimit që parashikonte Green Claims. Sipas rregullave në fuqi, askush nuk jua konfirmon paraprakisht që një pretendim është në rregull, dhe prova duhet të jetë në duart tuaja ditën kur autoriteti i kontrollit e kërkon.

Tërheqja e propozimit Green Claims është shpallur, por ende nuk ka ndodhur

Propozimi Green Claims, COM(2023) 166 final, 2023/0085(COD), është në pikën 4 të Shtojcës III të programit të punës së Komisionit Evropian për vitin 2027, COM(2026) 710 final, të miratuar më 4 nëntor 2026. Shtojca rendit 18 propozime në pritje, ndërsa shënimi në fund të faqes sqaron se Komisioni synon t’i tërheqë brenda gjashtë muajve. Sipas llogarisë sonë, kjo do të thotë afërsisht deri në fillim të majit 2027.

Sipas arsyetimit të Komisionit, bashkëligjvënësit e shqyrtojnë tekstin prej më shumë se tre vjetësh, përpjekjet e presidencës së Këshillit gjatë vitit 2025 nuk dhanë rezultat dhe ka pak gjasa që propozimi të marrë mbështetjen e Këshillit brenda një afati të arsyeshëm. Arsyetimi nuk përmend ndonjë propozim që do ta zëvendësonte tekstin. Nëse pjesë të tij do të rikthehen në një propozim tjetër, nuk dihet.

Synimi nuk është ende tërheqje. Në terminologjinë e Parlamentit Evropian për statusin e procedurave, një propozim është „i tërhequr“ vetëm pasi tërheqja të jetë botuar në Gazetën Zyrtare të BE-së. Titujt me fjalë si „e anuluar“ dalin para ngjarjeve.

Komisioni ka shpallur një herë një synim të tillë, më 20 qershor 2025, dhe takimi trepalësh i caktuar për 23 qershor 2025 u anulua. Megjithatë, programi i punës për vitin 2026, COM(2025) 870, vijoi ta rendiste propozimin ndër ato në pritje. Tani synimi është shkruar në një dokument të miratuar të Komisionit dhe ka afat. Kronologjinë e mbajmë në faqen e ndryshimeve rregullatore.

Me tërheqjen e Green Claims do të binte verifikimi para përdorimit

Bashkë me propozimin Green Claims, të përfshirë më 4 nëntor 2026 në listën për tërheqje, do të binte edhe verifikimi nga një organ i pavarur para përdorimit. Teksti i 22 marsit 2023 do të kërkonte që pretendimet mjedisore të shprehura të mbështeteshin në prova shkencore të njohura, duke marrë parasysh ciklin e jetës, dhe që një organ i pavarur i akredituar t’i verifikonte para se të përdoreshin. Direktiva (BE) 2024/825 nuk përmban një verifikim të tillë.

Pa këtë verifikim do të kishit një procedurë më pak, por edhe asnjë organ i pavarur nuk do t’ju thoshte, para se ta shtypnit katalogun, nëse pretendimi qëndron. Rregullat në fuqi nuk parashikojnë një përgjigje të tillë: asnjë autoritet nuk i miraton pretendimet paraprakisht.

Kontrolli vjen pasi produkti është në tregun e BE-së dhe e ushtron autoriteti kombëtar i mbrojtjes së konsumatorit në vendin ku shitni. Vlerësimi nëse prova mjafton mbetet i juaji derisa dikush ta kërkojë.

Direktiva 2024/825 nuk mund të jetë në listën për tërheqje, sepse është miratuar tashmë

Direktiva (BE) 2024/825, e njohur si Direktiva për fuqizimin e konsumatorëve, zbatohet nga 27 shtatori 2026. Lista në Shtojcën III të programit të punës për vitin 2027 përfshin propozime në pritje, prandaj një akt i miratuar nuk mund të hyjë në të dhe direktiva nuk preket.

Direktiva shton praktika të reja në listën e zezë evropiane të praktikave të padrejta tregtare. Njëra prej tyre është pretendimi i përgjithshëm mjedisor („ekologjik“, „i gjelbër“), kur tregtari nuk mund të provojë performancë mjedisore të shkëlqyer të njohur. Kemi shkruar në detaje për gjashtë praktikat që lidhen me pretendimet e gjelbra.

Shqipëria dhe Kosova nuk janë anëtare të BE-së dhe direktiva nuk zbatohet atje. Ajo e prek prodhuesin përmes asaj që u shitet konsumatorëve në tregun e BE-së, sipas rregullave të tregut ku shitet produkti.

Për sanksionet ka një rregull të përbashkët të BE-së. Sipas nenit 13, paragrafi 3, të Direktivës 2005/29/KE, kur gjobat vendosen sipas nenit 21 të Rregullores (BE) 2017/2394, pra në veprime të koordinuara kundër shkeljeve të përhapura, gjoba maksimale duhet të jetë të paktën 4% e qarkullimit vjetor të tregtarit në shtetin anëtar ose në shtetet anëtare përkatëse. Këto 4% janë kufiri i poshtëm i gjobës maksimale. Nuk janë gjoba minimale dhe as përqindje e qarkullimit global. Sa do të jetë një gjobë konkrete, vendoset në nivel kombëtar.

Direktiva prek edhe emrat. Përkufizimi i pretendimit mjedisor përfshin emrat e markave, të kompanive dhe të produkteve, ndërsa Komisioni, në pyetjet dhe përgjigjet e tij, thotë se „eko“ ose „i gjelbër“ në emrin e një marke ose produkti mund të përbëjë pretendim mjedisor.

A prek ndalimi i pretendimeve të përgjithshme mjedisore prodhuesin që shet përmes një zinxhiri tregtar?

Direktiva (BE) 2024/825 rregullon marrëdhëniet me konsumatorët (B2C). Sipas leximit tonë praktik, edhe prodhuesi që shet përmes një zinxhiri tregtar në BE i ndien këto rregulla nga 27 shtatori 2026: presim që tregtari që ia drejton pretendimin konsumatorit t’ia kërkojë të dhënat prodhuesit.

Në pyetjet dhe përgjigjet e tij jodetyruese, Komisioni Evropian thotë se faqet e internetit të kompanive me përmbajtje të përzier për konsumatorë dhe biznese ka të ngjarë të bien në fushëveprimin e direktivës nëse u drejtohen konsumatorëve.

Pas një pretendimi konkret qëndrojnë përbërja e verifikuar, përmbajtja e ricikluar e matur, gjurma mjedisore dhe të dhënat për qëndrueshmërinë dhe riparimin. Të dhëna të këtij lloji ka të ngjarë të hyjnë edhe në pasaportën digjitale të produktit sipas ESPR: akti i deleguar i Komisionit për tekstilet pritet rreth vitit 2027, ndërsa kërkesat për mobiljet rreth vitit 2028. Kush i rregullon këto të dhëna për pretendimet e veta, të paktën një pjesë do ta ketë gati edhe për pasaportën.

Megjithatë, pasaporta dhe regjistri i BE-së nuk kontrollojnë nëse një pretendim është i vërtetë, ndaj ekzistenca e pasaportës nuk e provon atë.

Çfarë të ruani për çdo pretendim të gjelbër para se autoriteti të kërkojë provë

Ndalimet e shtuara në Shtojcën I të Direktivës 2005/29/KE i zbaton autoriteti kombëtar i mbrojtjes së konsumatorit në shtetin anëtar ku shitni, pasi produkti është në treg. Prandaj për çdo pretendim mbani një regjistër me:

• formulimin e saktë;
• vendin ku shfaqet, duke përfshirë emrin e produktit dhe katalogun;
• datën kur është përdorur;
• dokumentin që e mbështet;
• emrin e personit përgjegjës në kompani.

Ja një shembull i trilluar për këtë artikull. „Dyshek ekologjik“ është pretendim i përgjithshëm. „Këllëf nga 60% poliestër i ricikluar“ është konkret dhe mund të verifikohet, nëse e ruani dokumentin për partinë përkatëse. Por ai vlen vetëm për këllëfin, jo për gjithë dyshekun. Paraqitja e një pretendimi për një pjesë të produktit si pretendim për gjithë produktin është një tjetër praktikë e ndaluar.

Data ka rëndësi, sepse kontrolli vjen pas vendosjes në treg dhe, sipas nesh, do të peshojë se me çfarë të dhënash dispononit ditën kur u përdor pretendimi. Prandaj në platformën tonë çdo ndryshim në pasaportë regjistrohet në një gjurmë auditimi ku shënimet vetëm shtohen. Kjo gjurmë tregon çfarë u regjistrua dhe kur, por nuk provon që pretendimi është i vërtetë. Të njëjtën disiplinë mund ta mbani edhe në një tabelë të thjeshtë, për sa kohë rreshtat e vjetër nuk rishkruhen.

Nëse nesër autoriteti i mbrojtjes së konsumatorit në vendin e BE-së ku eksportoni kërkon provë për pretendimin e gjelbër mbi produktin tuaj më të shitur, cilin dokument do të dërgoni dhe çfarë date mban ai?

Si duken të dhënat e rregulluara të produktit, mund ta shihni te pasaportat demo.

Burimet: COM(2026) 710 final, Shtojca III, pika 4; COM(2025) 870; COM(2023) 166 final; Direktiva (BE) 2024/825; Direktiva 2005/29/KE, neni 13.