A ka financim për zbatimin e Pasaportës Digjitale të Produktit?

Shumica e prodhuesve e bëjnë këtë pyetje së prapthi. Asnjë program nuk ka zë buxhetor të quajtur „pasaportë digjitale e produktit“. Ajo që programet financojnë është puna mbi të cilën mbështetet pasaporta: digjitalizimi i të dhënave të prodhimit, gjurmimi i materialeve në zinxhirin e furnizimit dhe produkte më qarkore. E formuluar kështu, një projekt DPP ka ku të trokasë.

Për një prodhues në Shqipëri ose Kosovë, mbështetja vjen nga tri drejtime. Disa instrumente evropiane drejtohen në nivel qendror, por shumica e parave të BE-së u shkojnë kompanive në shtetet anëtare përmes programeve kombëtare dhe rajonale, që nuk janë të hapura për ju. Pranë jush janë skemat kombëtare (AIDA në Shqipëri, KIESA dhe MINTI në Kosovë) dhe linjat rajonale të kreditit. Ky artikull përshkruan instrumentet evropiane dhe tregon ku të kërkoni ato vendore.

Për çfarë paguajnë realisht paratë

Para se të kërkoni financim, qartësoni kostot. Zbatimi i një pasaporte zakonisht përfshin:

• Të dhënat dhe sistemet: lidhjen e ERP, PLM ose PIM që të dhënat e produktit të hidhen një herë dhe të mbahen të përditësuara.
• Të dhënat e furnitorëve: mbledhjen e përbërjes, origjinës dhe certifikatave nga kompanitë në rrjedhën e sipërme.
• Bartësit e të dhënave: etiketa QR ose NFC mbi produkt, dhe ndryshime në linjën e etiketimit.
• Ekspertizën dhe trajnimin: vlerësimin e ciklit të jetës, llogaritjen e gjurmës së karbonit dhe njerëz që i mirëmbajnë të dhënat.

Fatura varet shumë më tepër nga gjendja e të dhënave tuaja sesa nga softueri i pasaportës. Një kompani që i mban të dhënat e produkteve të pastra në një sistem shpenzon një pjesë të vogël të asaj që shpenzon një kompani që punon me tabela Excel. Shifrat i zbërthejmë në faqen tonë për koston e një DPP.

Qendrat Evropiane të Inovacionit Digjital

Qendrat Evropiane të Inovacionit Digjital (EDIH) financohen nga Programi Evropa Digjitale për t’i ndihmuar kompanitë dhe institucionet publike të përvetësojnë teknologjinë digjitale. Komisioni rendit çfarë ofrojnë: ekspertizë teknike dhe testim, përfshirë mundësinë „testo para se të investosh“, këshillim për financimin, trajnim dhe ndihmë në përdorimin e teknologjive digjitale për qëndrueshmëri dhe qarkullim. Kjo pikë e fundit i afrohet shumë përshkrimit të një projekti DPP.

Dy detaje kanë rëndësi. Një EDIH nuk është grant konkurrues me afat thirrjeje: i drejtoheni qendrës që mbulon rajonin tuaj. Dhe çdo qendër i vendos vetë çmimet. Sipas pyetjeve të shpeshta të Komisionit për EDIH-të, i takon qendrës të vendosë nëse një shërbim është falas apo me çmim të subvencionuar, dhe klientët NVM e deklarojnë vlerën e shërbimit si ndihmë shtetërore. EDIH-të janë instrument i programit Evropa Digjitale; nëse ndonjë qendër u shërben kompanive në Shqipëri ose Kosovë, pyesni drejtpërdrejt.

Gjysma e financimit të çdo qendre vjen nga Programi Evropa Digjitale dhe gjysma tjetër nga shtetet, rajonet ose burime private, prandaj nuk ka dy qendra që punojnë njësoj. Komisioni publikon një katalog të qendrave sipas vendit.

Skemat kombëtare në Shqipëri dhe Kosovë

Fondi më i madh i BE-së për investime të kompanive është Fondi Evropian për Zhvillim Rajonal. Ai financon programe kombëtare ose rajonale në shtetet anëtare, dhe kompanitë në Shqipëri e Kosovë nuk aplikojnë në to. Ekuivalenti më i afërt për ju janë skemat vendore. Fondi vjetor i AIDA-s për NVM-të në Shqipëri ka mbuluar certifikimin e standardeve të prodhimit, përmirësimin e produktit përmes etiketimit dhe krijimin e aplikacioneve ose platformave; thirrja e vitit 2026 u mbyll më 9 qershor 2026, ndaj ndiqni thirrjen e 2027. Në Kosovë, KIESA dhe MINTI hapin thirrje për certifikimin e produkteve dhe digjitalizimin.

Në praktikë, thirrja ku aplikoni publikohet nga një ministri ose agjenci në vendin tuaj, në gjuhën tuaj, me rregullat dhe afatet e veta të pranueshmërisë. Thirrjet hapen dhe mbyllen sipas kalendarit të tyre. Kontrolloni listën aktuale të agjencisë para se të planifikoni rreth ndonjë thirrjeje, përfshirë ato që lexoni këtu.

Euroclusters: thirrje të hapura për NVM-të

Euroclusters janë partneritete ndërkufitare të klasterëve industrialë, të financuara nga Programi i Tregut të Vetëm. Për Euroclusters e përzgjedhur në thirrjen e 2024, Platforma Evropiane e Bashkëpunimit të Klasterëve thotë se mbi 30 milionë € do t’u shkojnë drejtpërdrejt NVM-ve përmes thirrjeve të hapura nga konsorciumet, për projekte që përvetësojnë teknologji të avancuara dhe mbështesin tranzicionin e gjelbër dhe digjital.

Çdo Eurocluster punon në ekosistemin e vet industrial dhe hap thirrjet e veta, me shumat dhe afatet e veta. Kompanitë e tekstilit, mobiljeve, metaleve dhe ndërtimit duhet të kontrollojnë nëse ndonjë Eurocluster mbulon sektorin e tyre, nëse ka thirrje të hapur tani dhe nëse ajo pranon aplikantë nga Shqipëria ose Kosova.

Kredi dhe garanci përmes bankës suaj

Jo çdo projekt ka nevojë për grant, dhe shumica e granteve kërkojnë bashkëfinancim. Fondi InvestEU mbështetet nga një garanci e buxhetit të BE-së prej 26,2 miliardë €, dhe partnerët e tij zbatues japin financim drejtpërdrejt ose përmes ndërmjetësve. Për një NVM në Shqipëri ose Kosovë, instrumenti më konkret është EBRD SME Go Green, faza e dytë: deri në 233 milionë € linja krediti përmes institucioneve financiare partnere, me deri në 23,3 milionë € stimuj investimi dhe 5,6 milionë € asistencë teknike për NVM-të në Ballkanin Perëndimor. Pyesni bankën tuaj nëse e ofron.

Programet kërkimore dhe të konsorciumeve

Horizon Europe financon kërkimin dhe inovacionin, dhe programi LIFE ka një nënprogram për ekonominë qarkore dhe cilësinë e jetës. Të dy i përshtaten një prodhuesi që punon tashmë me partnerë kërkimorë. Asnjëri nuk është mënyrë praktike për të paguar vetëm zbatimin e një pasaporte, dhe e njëjta vlen për shumicën e thirrjeve të Evropës Digjitale jashtë rrjetit EDIH, që janë shkruar për konsorciume.

Mbi çfarë të mos planifikoni

Mekanizmi i Rimëkëmbjes dhe Rezistencës financoi shumë skema kombëtare digjitalizimi në shtetet anëtare pas pandemisë. Ai financon reforma dhe investime vetëm deri më 31 dhjetor 2026, ndaj një projekt që fillon tani nuk duhet të varet prej tij. E njëjta logjikë vlen për çdo thirrje që është mbyllur tashmë.

Si ta formuloni një projekt DPP që të financohet

1. Nisni me digjitalizimin. Përshkruajeni punën si digjitalizim të të dhënave të produktit dhe të prodhimit. Për këtë janë shkruar shumica e masave për digjitalizimin e NVM-ve.
2. Tregoni efektin qarkor. Vlerësuesit financojnë rezultate. Shpjegoni si të dhënat do të ulin mbetjet, do të rrisin përmbajtjen e ricikluar ose do të zgjasin jetën e produktit, dhe si do ta matni.
3. Auditoni fillimisht të dhënat. Një vlerësim i pjekurisë digjitale ose rishikimi juaj tregon çfarë keni dhe çfarë mungon. Një propozim i ndërtuar mbi këtë bind shumë më tepër se një plan për „zbatimin e DPP“.
4. Përputhni kohën me detyrimin. Një projekt i financuar duhet të përfundojë para se rregullat për grupin tuaj të produkteve të zbatohen në tregun e BE-së, jo pas. Faqja jonë e afateve të DPP rendit datat sipas grupit të produkteve.

Investim, jo vetëm shpenzim

Financimi ndihmon, por puna me të dhënat duhet bërë, me ose pa grant. Edhe pa mbështetje, kostoja kthehet përmes:

• Efikasitetit të burimeve: të dhënat e strukturuara të produktit tregojnë ku harxhohen lëndët e para dhe energjia.
• Tarifave më të ulëta EPR: tarifat e përgjegjësisë së zgjeruar të prodhuesit në BE modulohen gjithnjë e më shumë sipas riciklueshmërisë dhe qëndrueshmërisë së produktit, dhe pasaporta mban provat. Këtë kosto e paguan kush e vendos produktin në treg, dhe ndikon në çmimin që blerësi juaj është gati të paguajë.
• Pozicionit në treg: blerësit që kërkojnë të dhëna të verifikuara për qëndrueshmërinë do të zgjedhin furnitorët që mund t’i japin.

Nga të filloni

Rendi praktik është i shkurtër. Kontaktoni pikat e kontaktit të Enterprise Europe Network në vendin tuaj (në Shqipëri, ndër të tjera AIDA dhe Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Durrës; në Kosovë, Oda Ekonomike e Kosovës), ndiqni thirrjet e AIDA-s ose KIESA/MINTI, pyesni bankën për EBRD SME Go Green dhe filloni me linjën e produkteve detyrimi i së cilës vjen i pari. Kompanitë që e mbarojnë herët punën me të dhënat do ta kenë gati kur klientët e tyre në BE të fillojnë të pyesin.