EUDR për mobiljet: dollapi më 30 dhjetor, karrigia mund të presë

Një mikrondërmarrje që prodhon dollapë prej sunte për tregun e BE-së duhet të zbatojë Rregulloren e BE-së për produktet pa shpyllëzim (EUDR) nga 30 dhjetori 2026. Një mikrondërmarrje që prodhon për të njëjtin treg karrige të tapicuara me skelet druri mund të ketë kohë deri më 30 qershor 2027. Dallimin e bën kodi i Nomenklaturës së Kombinuar (NK). Madhësia e firmës dhe materiali nuk vendosin këtu.

Komisioni Evropian rendit tri data, ndërsa shumica e përmbledhjeve përmendin dy: 30 dhjetor 2026 për firmat e mëdha dhe të mesme dhe 30 qershor 2027 për firmat e vogla dhe mikro. E treta është përsëri 30 dhjetor 2026, por për firmat mikro dhe të vogla me produkte që deri tani kanë qenë në fushën e zbatimit të Rregullores së vjetër të BE-së për drurin. Kjo datë prek prodhuesit e mobiljeve. Më 5 nëntor 2026 deri në atë datë mbeten 55 ditë.

Kur fillon të zbatohet EUDR-ja për mobiljet prej druri të tipit dollap?

Për mobiljet prej druri të tipit dollap EUDR-ja zbatohet nga 30 dhjetori 2026, pavarësisht nga madhësia e firmës. Kjo del nga neni 38, paragrafi 3 i Rregullores (BE) 2023/1115, të ndryshuar me Rregulloren (BE) 2025/2650. Paragrafi 3 u jep mikrondërmarrjeve dhe ndërmarrjeve të vogla shtyrje deri më 30 qershor 2027, por me një përjashtim: „përveçse sa u përket produkteve që mbulohen nga Shtojca e Rregullores (BE) nr. 995/2010“ (përkthimi ynë nga anglishtja). Kjo është Rregullorja e vjetër e BE-së për drurin (EUTR).

Mobiljet me kodet 9403 30, 9403 40, 9403 50 dhe 9403 60 janë në këtë shtojcë, prandaj shtyrja nuk i përfshin. Komisioni e thotë këtë edhe në faqen e vet për EUDR-në: data 30 dhjetor 2026 vlen edhe për operatorët mikro dhe të vegjël që mbulohen tashmë nga EUTR-ja.

Cili afat i EUDR-së vlen për cilin kod NK?

EUDR-ja i ndan mobiljet sipas kodit, prandaj hapi i parë është të renditni gamën tuaj sipas kodeve. Lista më poshtë ndjek Shtojcën I në versionin e Rregullores së Deleguar (BE) 2026/2102, në fuqi nga 18 shtatori 2026.

• ex 9403 30, 40, 50 dhe 60 (mobilje druri për zyrë, kuzhinë, dhomë gjumi dhe të tjera): 30 dhjetor 2026 për të gjitha firmat.
• ex 9403 91 (pjesë për këto mobilje): 30 dhjetor 2026 sipas interpretimit tonë, me sqarimin më poshtë.
• ex 9401 31 00, 41 00, 61 00, 69 00, 80 00 dhe 91 90 (ndenjëse prej druri dhe pjesë të tyre): 30 qershor 2027 për firmat mikro dhe të vogla, nëse janë operatorë, 30 dhjetor 2026 për të gjitha të tjerat.
• 9404 (dyshekë dhe artikuj shtrati): nuk janë në Shtojcën I.
• Produktet e përdorura dhe ato të dorës së dytë: jashtë fushës së zbatimit për të gjitha këto kode nga 18 shtatori 2026.

Mobiljet prej metali dhe plastike (9403 10, 9403 20, 9403 70) gjithashtu nuk janë në Shtojcën I. Nëse prodhoni edhe dollapë, edhe karrige, për një pjesë të gamës suaj vlen data më e hershme.

Sqarim për pjesët: shtojca e EUTR-së përmend kodin e vjetër 9403 90 30, ndërsa EUDR-ja përdor 9403 91. Mallrat janë të njëjta, prandaj supozojmë se vlen data më e hershme, por përputhja nuk është fjalë për fjalë dhe mund të kundërshtohet. Nëse prodhoni vetëm pjesë, kërkoni një opinion ligjor.

Pse dollapi dhe karrigia kanë afate të ndryshme sipas EUDR-së?

Dollapi dhe karrigia ndahen për shkak të historisë së dy rregulloreve. EUTR-ja e vitit 2010 mbulon mobiljet prej druri të kodit 9403, por jo ndenjëset e kodit 9401. EUDR-ja e vitit 2023 i shtoi ato, ndërsa shtyrja për firmat e vogla nuk vlen për produktet që kanë qenë edhe deri tani në fushën e zbatimit të EUTR-së.

Prandaj materiali nuk vendos. Te firmat mikro dhe të vogla, për një kolltuk prej druri masiv vlen viti 2027, ndërsa për një dollap prej sunte të laminuar viti 2026.

Kush ka të drejtë për shtyrjen deri më 30 qershor 2027?

Shtyrja sipas paragrafit 3 të nenit 38 të EUDR-së ka tri kushte përveç kodit. Firma duhet të jetë operator, të jetë mikrondërmarrje ose ndërmarrje e vogël sipas Direktivës 2013/34/BE dhe të jetë themeluar si e tillë deri më 31 dhjetor 2024. Një ndërmarrje që atëherë ishte e mesme dhe më pas u zvogëlua nuk e plotëson kushtin e tretë.

Paragrafi 3 flet vetëm për operatorët, ndërsa sipas udhëzimeve të Komisionit detyrimet e operatorëve në rrjedhën e poshtme të zinxhirit të furnizimit vlejnë nga 30 dhjetori 2026. Udhëzimet shtojnë se druri nga shtojca e EUTR-së, i vendosur në treg nga kjo datë, dhe produktet e tij të prejardhura duhet të jenë në përputhje me EUDR-në. Për një dru të tillë nuk ka shtyrje, pavarësisht nga madhësia e furnizuesit. Sipas interpretimit tonë, një prodhues karrigesh që blen dërrasa të tilla mund të ketë detyrime sipas nenit 5 para qershorit 2027, edhe nëse është mikrondërmarrje. Kërkoni një opinion ligjor për rastin tuaj.

Operator apo operator në rrjedhën e poshtme: nga çfarë varet vëllimi i punës sipas EUDR-së?

Për prodhuesin e mobiljeve pyetja më e rëndësishme sipas EUDR-së është se në cilin rol ndodhet, dhe roli përcaktohet veçmas për çdo produkt. Neni 2, pika 15b e përkufizon operatorin në rrjedhën e poshtme si person që vendos në treg ose eksporton produkte përkatëse të bëra duke përdorur produkte përkatëse, „të gjitha të mbuluara nga një deklaratë e kujdesit të duhur ose nga një deklaratë e thjeshtuar“ (përkthimi ynë nga anglishtja). Kur produktin nga Shqipëria ose Kosova e vendos në tregun e BE-së importuesi, operatori si rregull është ai, prandaj rolet dhe afatet e këtij artikulli vlejnë për të, ndërsa ju i jepni të dhënat.

Operatori në rrjedhën e poshtme nuk kryen procedurën e kujdesit të duhur dhe nuk paraqet deklaratë. Ai mbledh të dhënat për furnizuesit e vet dhe për operatorët në rrjedhën e poshtme dhe tregtarët të cilëve u shet, e kur furnizuesi është operator, edhe numrin e referencës së deklaratës. I ruan të paktën pesë vjet (neni 5). Por nëse produktin e vendosni vetë në tregun e BE-së dhe një lëndë e parë druri nuk përfshihet në deklaratë, për shembull një dërrasë e blerë jashtë BE-së, për të operatori jeni ju: me procedurën e kujdesit të duhur, deklaratën dhe gjeolokalizimin e parcelave.

Rreziku i ulët ndihmon më pak sesa duket. Të gjitha shtetet anëtare të BE-së janë klasifikuar me rrezik të ulët (Rregullorja Zbatuese (BE) 2025/1093). Operatori që ka konstatuar se e gjithë lënda e tij e parë vjen nga vende të tilla, sipas nenit 13 të EUDR-së nuk bën vlerësim rreziku dhe masa për zbutjen e tij, përveç nëse merr informacion për rrezik mospërputhjeje. Deklarata dhe gjeolokalizimi mbeten.

A vlen EUDR-ja për dërrasat dhe mobiljet e vendosura në tregun e BE-së para 30 dhjetorit 2026?

Për produktet e shtojcës së EUTR-së, siç janë mobiljet e kodit 9403, udhëzimet e Komisionit të 20 korrikut 2026 japin rregulla të veçanta. Druri i prerë para 29 qershorit 2023 mbetet nën EUTR-në, nëse është vendosur në treg deri më 30 dhjetor 2029 përfshirë. Druri i prerë nga kjo datë e tutje dhe i vendosur në treg para 30 dhjetorit 2026 gjithashtu mbetet nën EUTR-në bashkë me produktet e tij të prejardhura. Produktet e prejardhura jashtë shtojcës së EUTR-së, si karriget e kodit 9401, dalin nga të dyja rregulloret.

Shembulli i Komisionit ka të bëjë me letrën: një produkt i vendosur në treg nga 30 dhjetori 2026 e tutje, por i bërë nga druri i prerë dhe i vendosur në treg midis 29 qershorit 2023 dhe 30 dhjetorit 2026, respekton EUTR-në dhe nuk ka nevojë për deklaratë të kujdesit të duhur. Për një dollap prej pllakash të vendosura në treg para 30 dhjetorit logjika është e njëjtë. Megjithatë, udhëzimet nuk janë ligj dhe shembulli nuk ka të bëjë me mobiljet, prandaj ruani dokumente nga furnizuesi që tregojnë kur është vendosur në treg secila parti malli.

Sipas të njëjtave udhëzime, një mobilje e bërë tërësisht nga material që e ka përfunduar ciklin e jetës dhe që përndryshe do të hidhej si mbetje, për shembull dru nga një shtëpi e shembur, nuk bie nën EUDR-në. Kjo nuk vlen për nënproduktet si tallashi dhe ashklat.

Çfarë duhet të bëjnë prodhuesit e mobiljeve para 30 dhjetorit 2026?

Përgatitja për EUDR-në është kryesisht punë me dokumente dhe furnizues. Një renditje e mirë është kjo:

1. Renditni gamën sipas kodeve NK dhe shënoni cilat produkte janë të kodit 9403 dhe cilat të kodit 9401.
2. Kontrolloni nëse më 31 dhjetor 2024 keni qenë mikrondërmarrje, ndërmarrje e vogël apo e mesme.
3. Pyetni çdo furnizues pllakash, rimesoje dhe detajesh druri nëse është operator dhe nëse malli i tij do të përfshihet në një deklaratë të kujdesit të duhur. Furnizuesi operator duhet t'ju japë edhe numrin e referencës.
4. Nëse malli i ndonjë furnizuesi nuk do të përfshihet në deklaratë dhe produktin e vendosni vetë në tregun e BE-së, përgatituni për rolin e operatorit: regjistrim në sistemin e informacionit të BE-së, të dhëna gjeolokalizimi dhe deklaratë.
5. Veçoni partitë e mallit të vendosura në treg para 30 dhjetorit 2026 dhe mblidhni dokumentet për to.

A ndihmon EUDR-ja për pasaportën digjitale të produktit për mobiljet?

EUDR-ja ndihmon për pasaportën digjitale të produktit për mobiljet vetëm pjesërisht. Të dhënat për origjinën e drurit (shteti, gjeolokalizimi, furnizuesi) ndoshta do të duhen edhe në pasaportë, për të cilën akti i deleguar sipas ESPR-së pritet afërsisht në vitin 2028.

Por EUDR-ja mbulon vetëm origjinën. Jetëgjatësia, riparimi, riciklimi dhe substancat në materiale mbeten punë më vete. Si duken të dhëna të tilla mund ta shihni te pasaporta shembull e një divani, ndërsa çfarë pritet për sektorin, te faqja DPP për industrinë e mobiljeve. Për të dhënat përgjatë zinxhirit të furnizimit shihni edhe faqen për gjurmueshmërinë.