Pasaporta digjitale e produktit për veshjet: udhërrëfyesi për markat e modës (2026–2030)

Moda është ndër industritë e para që Bashkimi Evropian synon me pasaportën digjitale të produktit (DPP). Ndryshe nga fjalët e paqarta për „ndonjë ditë në të ardhmen“, këtu ka tashmë afate konkrete dhe të dhëna konkrete që duhet të filloni t’i mblidhni. Ky artikull është një udhërrëfyes praktik – pa panik, por edhe pa vonesë.

Pse tekstilet janë ndër të parat

Moda prodhon vëllime të mëdha dhe riciklon shumë pak. Mbiprodhimi, moda e shpejtë dhe nivelet e ulëta të riciklimit janë drejtpërdrejt në shënjestër të BE-së – prandaj tekstilet (veshjet dhe këpucët) janë ndër grupet prioritare të produkteve në planin e parë të punës sipas Rregullores për Projektimin Ekologjik të Produkteve të Qëndrueshme (ESPR, Rregullorja (BE) 2024/1781).

Në praktikë kjo do të thotë se sektori nuk do të presë „ndonjë ditë“ – ai është ndër të parët për të cilët do të zbatohen kërkesa konkrete për pasaportën digjitale të produktit. Për Shqipërinë kjo nuk është temë e largët: sipas AIDA, „Tekstile dhe këpucë“ ishin 28% e eksporteve në vitin 2024, me destinacione kryesore Italinë, Gjermaninë, Greqinë, Francën dhe Holandën. Sa më herët të filloni, aq më pak dhemb.

Çfarë është tashmë në fuqi (2026)

Sinjali i parë konkret është tashmë këtu: nga 19 korriku 2026, kompanive të mëdha në BE nuk u lejohet më të shkatërrojnë veshje dhe këpucë të pashitura. Ndërmarrjet e mesme kanë një periudhë tranzicioni më të gjatë (deri në 2030), ndërsa ndërmarrjet e vogla dhe mikro janë të përjashtuara.

Ky ndalim nuk është vetë pasaporta, por është një paralajmërim i qartë – rregullatori kërkon tashmë transparencë për atë që prodhohet dhe për fatin e stokut të pashitur. Pasaporta digjitale e produktit është hapi i radhës në të njëjtin drejtim.

Çfarë të dhënash do të kërkojë DPP për tekstilet

Fushat e sakta do të përcaktohen me një akt të deleguar sipas ESPR, por drejtimi është tashmë i qartë. Jini gati të dokumentoni të paktën sa vijon:

• Përbërja e fibrave dhe materialet – për shembull 80% pambuk / 20% poliestër.
• Prejardhja dhe fazat kryesore të prodhimit – ku është endur, ngjyrosur dhe qepur produkti.
• Përmbajtja e materialeve të ricikluara dhe riciklueshmëria.
• Prania e kimikateve të rrezikshme dhe e substancave që shkaktojnë shqetësim shumë të lartë (SVHC).
• Qëndrueshmëria dhe riparueshmëria.
• Udhëzimet për mirëmbajtjen dhe për fundin e jetës – si të hidhet ose riciklohet produkti.
• Një identifikues unik i produktit dhe një bartës i të dhënave (kod QR ose RFID).

Kush është përgjegjës

Përgjegjësia për pasaportën bie mbi operatorin ekonomik që e vendos produktin në tregun e BE-së. Për mallrat e prodhuara brenda BE-së ky është prodhuesi ose marka; për mallrat e importuara, importuesi. Nëse eksportoni nga Shqipëria ose Kosova – qoftë me markën tuaj, qoftë me fason për një markë evropiane – importuesi ose përfaqësuesi i autorizuar në BE mban detyrimet në treg, por të dhënat dhe dokumentacioni teknik vijnë nga ju si prodhues. Nëse nuk jeni të sigurt nëse kërkesat ju prekin, kontrolloni me pyetësorin tonë të shkurtër.

Udhërrëfyesi – 6 hapa për të filluar tani

Nuk ju duhet teksti përfundimtar i rregullores për të filluar. Ja çfarë sjell vlerën më të madhe sot:

1. Hartëzoni zinxhirin e furnizimit – kush furnizon çfarë dhe nga ku. Kjo është pjesa më e ngadaltë dhe nis shumë lart në zinxhir, ndaj filloni sot.
2. Digjitalizoni të dhënat e produktit (listën e materialeve) – përbërjen, prejardhjen dhe fazat, në format të strukturuar, jo të shpërndara nëpër emaile dhe PDF.
3. Futni identifikues unikë – në nivel modeli, loti ose artikulli, sipas mënyrës si shisni.
4. Zgjidhni bartësin e të dhënave – kod QR ose fije RFID e endur në veshje.
5. Zgjidhni qasjen për DPP – softuer i brendshëm, platformë SaaS e gatshme ose një ofrues që merret me pjesën teknike.
6. Bëni një pilot me një produkt të vetëm – një artikull, një pasaportë e plotë, para se ta shtrini në gjithë koleksionin.

Për ndryshimin mes QR dhe RFID dhe pse fijet kanë kuptim për tekstilet, shihni artikullin tonë të veçantë për DPP dhe RFID në tekstile.

Kalendari shkurt

Datat e sakta për pasaportën e tekstileve do të caktohen në një akt të deleguar. Ja çfarë është e qartë sot:

• Tashmë në fuqi: ndalimi i shkatërrimit të veshjeve dhe këpucëve të pashitura (nga korriku 2026 për kompanitë e mëdha në BE).
• Në ardhje: një akt i deleguar për DPP e tekstileve që do të përcaktojë të dhënat dhe datat e sakta. Tekstilet janë ndër prioritetet në planin e punës të ESPR, me kërkesa që priten në dritaren 2027–2030.
• Përfundimi praktik: të dhënat që do t’ju duhen mblidhen vite më parë, lart në zinxhirin e furnizimit.

Me fjalë të tjera, kush fillon tani e pret afatin i përgatitur; kush pret vetë aktin është tashmë prapa. Hendeku nuk është softueri – ai vihet në punë brenda javësh – por të dhënat, që vijnë ngadalë nga furnizuesit.

Pasaporta digjitale e produktit nuk është vetëm barrë rregullatore. Për modën është edhe mundësi për të provuar prejardhjen dhe qëndrueshmërinë reale të çdo artikulli, në një kohë kur blerësit janë lodhur nga greenwashing-u. Për prodhuesit në Shqipëri dhe Kosovë, është edhe mënyrë për t’i mbrojtur kontratat ekzistuese me blerësit në BE. Filloni me pak – një koleksion, një pasaportë pilot. Shihni edhe zgjidhjen tonë DPP për tekstilet.